خود مىخواهد و آنها را پل خويش مىشمارد ، و از آنها بيشترين بهره‌ها را طلبكار است ، و براى اين بهره‌بردارى ، آنها را به رذالت كشانده ، شخصيّتشان را شكسته ، با سرگرمىها تخديرشان كرده است . حسين ( ع ) ، اين انسان آگاه ، اين آگاه آزاد ، و اين آزاد مسئول براى اين آزادى و آن حكومت مبارزه‌اش را شروع مىكند . اين مبارزه ، اين درگيرى ، قطعى است و اين درگيرى نه به خاطر سلطنت و پيروزى ، و نه به خاطر قدرت و خودنمايى است ، اين درگيرى ادامهء آن بينش‌ها و آن شناخت‌ها و عقيده‌هاست . اين دو بينش ، اين دو روحيّه ناچار درگير مىشوند و حسين براى اين درگيرى حتمى ، به پا مىخيزد ، و براى تهيّه ياور مىكوشد . . . . « 1 » 2 - 22 . بررسى محتوايى دفتر « عاشورا » اين اثر با وجود حجم كمى كه دارد و تعداد صفحات آن از 72 صفحه تجاوز نمىكند ؛ از بار فكرى و ارزشى بالايى برخوردار است . صرف نظر از شيوهء نگارشى آن - كه شيرين و جذّاب و رسا است - موضوعاتى كه در اين دفتر عنوان شده ، هر كدام از آنها مىتواند موضوع يك تحقيق دامنه‌دار باشد . مؤلّف در اين اثر سعى كرده است با طرح سؤال‌هاى اساسى ، خواننده را به تفكّر وادارد و براى اين كه در اين تفكّر به بيراهه نرود ، در قالب جملاتى كوتاه به راهنمايى او مىپردازد . داستان « طف » ابعاد گوناگون دارد : 1 - خطبه‌هاى انقلابى و نامه‌هاى دعوت به شهرها . 2 - كناره‌گيرى از درگيرى با والى مدينه و مكّه و كناره‌گيرى از شروع جنگ . 3 - طرز بيرون آمدن ( از مدينه و مكّه ) با آن همه غوغا و جنجال . 4 - گرفتن اموال و هداياى يزيد در ميان راه . 5 - طرح كناره‌گيرى و استسلام ، آن هم حتّى پس از مرگ دوستان و خويشان ، در كنار اين وجهه‌هاى گوناگون ، سؤال‌هايى هست كه آيا امام با اين حركت‌ها هدفى دارد يا نه ؟ اگر هدفى در پيش است ، چيست ؟ آيا شهادت و شفاعت ؟ آيا مبارزه با ستم و امر به معروف ؟ آيا مبارزه براى حكومت ولو اين كه يزيد در سطح ابوبكر باشد ؟ كدام يك از اين هدف‌ها با طرز بيرون آمدن امام از مكّه و با طرح كناره‌گيرى او در آخر سازگارى دارد ؟ آيا حسين از تنهايى خود خبر ندارد ؟ آيا با

--> ( 1 ) . همان ، ص 20 - 21 .